മണത്തണ പോതി (മണത്തണ കാളി) തെയ്യം.

വടക്കൻ കേരളത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് മുത്തപ്പൻ മടപ്പുരകളിൽ വളരെ പ്രാധാന്യത്തോടെ കെട്ടിയാടപ്പെടുന്ന ശക്തിസ്വരൂപിണിയായ ഒരു ദേവതയാണ് മണത്തണ പോതി അഥവാ മണത്തണ കാളി. ദേവാസുര യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തതിനും, ഭൂമിയിൽ ദുഷ്ടനിഗ്രഹത്തിനായി പടപൊരുതിയതിനും ശേഷം തെയ്യങ്ങളായി മാറിയ രണദേവതമാരിൽ (യുദ്ധദേവത) പ്രധാനിയാണ് ഈ അമ്മദൈവം. സാക്ഷാൽ ശ്രീ പരമേശ്വരന്റെ തൃക്കണ്ണിൽ നിന്നും ഭൂജാതയായ കാളീ സങ്കൽപ്പത്തിലാണ് ഈ തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്നത്.

ഐതിഹ്യം: ദാരികന്റെ അഹങ്കാരവും കാളിയുടെ ജനനവും

മണത്തണ കാളിയുടെ ഉത്ഭവത്തിന് പിന്നിലെ ഐതിഹ്യം ദാരികൻ എന്ന മഹാക്രൂരനായ അസുരനുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവിനെ തപസ്സ് ചെയ്ത്, 'ഒരു പുരുഷനും തന്നെ വധിക്കാൻ കഴിയരുത്' എന്ന വിശിഷ്ടമായ വരം നേടിയ അസുരനായിരുന്നു ദാരികൻ. വരം ലഭിച്ചതോടെ അഹങ്കാരിയായ അവൻ, താനാണ് ഏറ്റവും ശക്തനെന്ന് സ്വയം പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ദേവന്മാരെയും മഹാമുനിമാരെയും ദ്രോഹിക്കാനും തുടങ്ങി.

ദുരിതം സഹിക്കാൻ കഴിയാതായ ദേവന്മാർ ഒടുവിൽ പരമശിവനെ അഭയം പ്രാപിച്ചു. അസുരനെ നിഗ്രഹിക്കാൻ ശിവൻ തന്റെ തൃക്കണ്ണിൽ നിന്നും ചോരക്കൊതി പൂണ്ട ഒരു ഭീകരമൂർത്തിയെ സൃഷ്ടിച്ചു. അതാണ് കാളി. ദാരികനെ വധിക്കാൻ ആവശ്യമായ പതിനെട്ട് ആയുധങ്ങളും കാളി മഹാദേവനിൽ നിന്നും വാങ്ങി.

വേതാളവഹനവും എട്ടുനാൾ നീണ്ട യുദ്ധവും

വാഹനമായി കാളിക്ക് ലഭിച്ചത് ആദി കൈലാസ വേതാളത്തെയാണ്. "എന്നെ എടുക്കാൻ നിനക്ക് ബലം പോരുമോ?" എന്ന് കാളി ചോദിച്ചപ്പോൾ, "നിന്നെയും നിന്റെ പെരുംപടയെ ആകെയും എടുക്കാൻ എനിക്ക് ബലം പോരും" എന്ന് വേതാളം മറുപടി പറഞ്ഞു. പന്തീരാണ്ടായി വയറുനിറയാതെ കിടക്കുന്ന വേതാളത്തിന് ദാരികന്റെ ചങ്കും കരളും നൽകാമെന്ന് കാളി വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. അങ്ങനെ വേതാളത്തിന്റെ ചുമലിലേറി ദേവി ദാരികന്റെ മാമലയിലേക്ക്‌ നടകൊണ്ടു.

കാലകേയിയിൽ നിന്നും സൂത്രത്തിൽ കാളീമന്ത്രം കൈവശപ്പെടുത്തിയ ദേവി, ആദിത്യ ഭഗവാനും ചന്ദ്ര ഭഗവാനും മഹിഷഭഗവാനും വേതാളത്തിനുമൊപ്പം ദാരികന്റെ കോട്ടയുടെ നാലുഭാഗത്തും പടനിരത്തി.

• ഏഴു രാവും പകലും നീണ്ട യുദ്ധം: കാളിയും അസുരനുമായി പൊരിഞ്ഞ യുദ്ധം നടന്നു. ഓരോ മണിമാടം താഴുമ്പോഴും ദാരികന് ഓരോ ആനയുടെ ബലം വീതം കുറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു. അങ്ങനെ ഏഴാം മണിമാടം കഴിഞ്ഞതോടെ ദാരികന്റെ ബലവീര്യമെല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ടു. കാളി ദാരികന്റെ മുടിചുറ്റിപ്പിടിച്ച് ചുഴറ്റി തൃപ്പടിക്കൊരടികൊടുത്തു; ആ സമയത്ത് ഈരേഴുലോകങ്ങളും വിറച്ചുവത്രേ.

• ദാരിക വധം: ദാരികനെ എവിടെ വെച്ച് കൊല്ലണം എന്ന് കാളി ചിന്തിച്ചു. മേൽലോകത്തുവെച്ചറുത്താൽ നക്ഷത്രാദികളുടെ ബലം കുറയും, ഭൂമിയിൽ വെച്ചറുത്താൽ ഭൂമിദേവിയുടെ ബലം കുറയും. ഒടുവിൽ എട്ടാം ദിവസം തൃസന്ധ്യാനേരത്ത് വേതാളത്തിന്റെ നാവിന്മേൽവെച്ച് കരം കൊണ്ട് കീറി കാളി ദാരികന്റെ രക്തം കുടിച്ചു. പച്ചയിറച്ചി ഭൂതഗണങ്ങൾക്കു നൽകി, ദാരികന്റെ തല പിതാവായ പരമശിവന് കാഴ്ചവെച്ചു.

ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവും സവിശേഷതകളും

ദാരികവധം കഴിഞ്ഞിട്ടും കാളിയുടെ കലി അടങ്ങിയിരുന്നില്ല. ഒടുവിൽ പരമേശ്വരൻ കാളിയെ ശാന്തയാക്കി ഭൂമിയിലേക്ക് പറഞ്ഞയച്ചു എന്നാണ് ഐതിഹ്യം. മഹേശ്വരന്റെ ആജ്ഞയാൽ താലിമാലയും സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങളും അണിഞ്ഞ്, പള്ളിവാളും വെള്ളിക്കിണ്ണവും ഏന്തി ദേവി മദിച്ചുരസിച്ചു ഭൂമിയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

മുത്തപ്പൻ സന്നിധാനങ്ങളിലാണ് മണത്തണ കാളി പ്രധാനമായും കുടികൊള്ളുന്നത്. നിടുമ്പ്രം മടപ്പുര സന്നിധാനത്തിൽ വിശുദ്ധ വൃക്ഷലതാദികൾ പടർന്നു പന്തലിച്ച വടക്കെ സോപാനത്തിലാണ് ദേവിയുടെ പ്രധാന സ്ഥാനം. ഭക്തന്മാർക്ക് അഭീഷ്ടസിദ്ധി നേടിക്കൊടുക്കുന്ന ദേവതയാണിത്.

കൊട്ടിയൂരപ്പന്റെ മകളും പൂട്ടും താക്കോലും

കൊട്ടിയൂരപ്പന്റെ മകളാണ് മണത്തണ പോതി എന്നാണ് പ്രധാന സങ്കൽപ്പം. കൊട്ടിയൂരപ്പന്റെ പൂട്ടും തലക്കോലും സൂക്ഷിക്കാനുള്ള അവകാശം ഈ ദേവതയ്ക്കാണ്.

• ആചാരങ്ങൾ: മണത്തണ ചപ്പാരം ഗോപുരത്തിൽ നിന്നും കൊട്ടിയൂരിലേക്ക് ഭണ്ടാരം എഴുന്നള്ളിക്കുന്ന ദിവസം ഈ ദേവതയുടെ കോലം പുറപ്പെട്ട് മണത്തണ ഗോപുരത്തിന്റെ പടിക്കലെത്തും. താൻ സൂക്ഷിച്ചിരുന്ന താക്കോൽ ഈ തെയ്യം സമുദായി അപ്പനെ ഏൽപ്പിക്കുന്നു എന്നാണ് ഇതിന് പിന്നിലെ സങ്കൽപ്പം. അതിനുശേഷം മണത്തണ ഗോപുരത്തിൽ നിന്നും പുറപ്പെടുന്ന ഭഗവതിക്കോലം കരിമ്പനക്കൽ ചെന്നാണ് അഴിക്കുന്നത്.

• വേഷവിധാനം: പരമ്പരാഗതമായി വണ്ണാൻ സമുദായക്കാരാണ് ഈ തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്നത്. മറ്റ് ഭഗവതി തെയ്യങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് തലച്ചമയത്തിൽ വലിയ വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്. വലിയ മുടികൾക്ക് പകരം 'പൊതിപ്പും വഞ്ചിയും' മാത്രമേ ഈ തെയ്യത്തിന് തലച്ചമയമായി ഉണ്ടാകുകയുള്ളൂ.